Spektrofotometr to urządzenie służące do analizy optycznej. Jego działanie opiera się na badaniu absorpcji światła przez substancję w próbce. Na tej podstawie można określić jej skład, stężenie lub inne właściwości chemiczne i fizyczne. Spektrofotometria to jedna z najważniejszych technik w laboratoriach analitycznych, używana m.in. do badania czystości związków chemicznych, analizy stężenia substancji w roztworach czy identyfikacji związków organicznych i nieorganicznych. Do grupy tych urządzeń należy Spekol 11, popularne narzędzie analityczne lat 70. i 80. XX w., wykorzystywane zarówno w laboratoriach naukowych, jak i przemysłowych.
Spekol 11, produkowany w NRD, był jednym z najczęściej spotykanych spektrofotometrów w Europie Wschodniej. Działał w zakresie światła widzialnego i bliskiej podczerwieni, co umożliwiało analizę szerokiej gamy próbek chemicznych. W porównaniu z wcześniejszymi modelami wyróżniał się niewielkimi rozmiarami i poręcznością, dzięki czemu sprawdzał się w małych pomieszczeniach. Był bardzo prosty w obsłudze – intuicyjne sterowanie sprawiało, że z urządzenia mogli korzystać zarówno doświadczeni analitycy, jak i początkujący pracownicy laboratoryjni.
To uniwersalne narzędzie stosowano w wielu dziedzinach, skupmy się jednak na kilku bezpośrednio związanych ze zdrowiem:
– w farmacji – do analizy czystości i stężenia leków oraz surowców farmaceutycznych,
– w ochronie środowiska – przy analizie wód, gleby i powietrza w poszukiwaniu zanieczyszczeń,
– w biologii – w badaniach enzymatycznych, oznaczaniu białek i innych biomolekuł.
Choć Spekol 11 jest już urządzeniem historycznym, warto pamiętać, że był pionierem w swojej kategorii. Dla wielu laboratoriów okazał się pierwszym krokiem w stronę bardziej precyzyjnej analityki, co czyni go ważnym ogniwem w historii rozwoju instrumentów pomiarowych. Obecne spektrofotometry są znacznie bardziej zaawansowane technologicznie, oferując automatyzację pomiarów, obsługę szerokiego zakresu długości fal, a nawet integrację z komputerami i oprogramowaniem do analizy danych.